U bent hier

Werken aan mediaopvoeding

Waarom aandacht voor mediagebruik

Icoon mediaopvoeding meisje met beeldschermIn huishoudens van nu spelen media een steeds grotere rol. Bij gezinnen met jonge kinderen zijn de nieuwste digitale smart-media te vinden, waarbij de tijd toeneemt die kinderen tot 4 jaar aan digitale media besteden (Iene Miene Media 2017). Mediaopvoeding vanaf de geboorte wordt belangrijker. Ouders moeten nadenken over hoe zij willen dat hun kinderen media gaan gebruiken en het voorbeeld dat ze (onbewust) geven door hun eigen mediagebruik. Daarnaast is het belangrijk bewust aandacht te besteden aan mediagebruik met kinderen. Zo creëren zij een goede start die verder gaat dan alleen afspraken maken. Kinderopvang en ouders zijn partners in opvoeding. Daarom is media negeren niet verstandig. Beter is dat u een visie over mediagebruik ontwikkelt. Daarmee toont u kinderen het gewenste voorbeeldgedrag en inspireert u ouders om ook op een gezonde manier met media om te gaan. Zo ervaren kinderen een balans tussen digitaal en fysiek spel. 

Tips: mediagebruik

Denk bij het werken aan mediaopvoeding in de kinderopvang aan:

  • Mediabeleid opnemen in het pedagogisch beleidsplan van de organisatie.
  • Kinderen en ouders laten zien hoe u als kinderopvang omgaat met media.
  • Met ouders communiceren over het mediagebruik van jonge kinderen.
  • Een gezond mediamenu opstellen: wat doe je wel/niet, en wanneer?
  • Verbanden leggen tussen digitale en fysieke spelactiviteiten.
  • Digitaal spel begeleiden door erover te praten en vragen te stellen. 

Advies Mijn Kind Online

Mijn Kind Online beveelt aan peuters niet langer dan 5 à 10 minuten per keer digitaal te laten spelen, met een maximum van 30 minuten per dag.

Richtlijnen mediagebruik

Kinderen groeien op in een steeds digitalere wereld. Mediaopvoeding en een bewust, gezond mediagebruik is daarom nodig. Maar wat is gezond mediagebruik? Experts zijn het er (niet) over eens: heeft tv-kijken en apps-spelen wel of geen meerwaarde voor de ontwikkeling voor kinderen onder de twee jaar? Is het schadelijk voor de (hersen)ontwikkeling? Zolang het niet duidelijk is, is het advies deze mediavormen niet of zo beperkt mogelijk te gebruiken bij deze kinderen. Het is ook niet nodig, want voor deze groep valt er genoeg te ontdekken in het hier en nu en het echte leven. Vanaf twee jaar kunnen media een grotere rol krijgen in de wereld van het jonge kind. 

De stichting Mijn Kind Online geeft richtlijnen voor mediagebruik (Rapport App noot muis). Belangrijker dan de tijd limiteren, is het mediagebruik zelf en de begeleiding door volwassenen.

Mediawijzer.net biedt de Mediadiamant als hulpmiddel om in gesprek te gaan met ouders over mediaopvoeding. Plezier, inhoud, veiligheid, samen en balans staan daarbij centraal. 

De kinderopvang kan de volgende richtlijnen hanteren:

  • Wees u bewust van het voorbeeld dat u geeft aan ouders en kinderen en denk na over uw rol als mediaopvoeder. Zorg voor een balans tussen online en offline spel.
  • Gebruik alleen goede mediaproducten die inhoudelijk aansluiten bij het ontwikkelingsniveau van peuters en onderzoek hoe bruikbaar en betrouwbaar een app bijvoorbeeld is.
  • Zet media bewust in als middel en begeleid online spel. Samen spelen betekent ook zorgen voor interactie: praat erover, laat kinderen reageren. Dat is niet alleen goed voor de ontwikkeling van kinderen, maar het verhoogt ook het speelplezier.
  • Gebruik de mogelijkheden van media: vergroot de wereld van kinderen door hen iets te tonen dat u ze in de werkelijkheid niet kunt laten zien. Koppel er een fysieke activiteit aan vast, zo legt u verbanden tussen digitaal en fysiek spel.
  • Neem de regie en zorg voor een veilige omgeving door bewust met media om te gaan, kinderen goed te begeleiden en geen persoonlijke devices zoals tablets of smartphones te gebruiken.

Aan de slag met mediaopvoeding (beleid, ontwikkelen, omgeving, signaleren)

Goed voorbeeldgedrag, een gezond mediamenu en een bewuste en actieve inzet van media zijn belangrijk. Daarom is een eigen visie, vastgelegd in uw beleid, onontbeerlijk. Wilt u mediaopvoeding goed toepassen, besteed daar dan op verschillende niveaus aandacht aan. Daarbij spelen afstemming op vragen van ouders en het mediagebruik thuis een grote rol.
 

Beleid

  • Mediaopvoeding begint met een visie opstellen. Doe dat met het team en betrek ook de ouderraad. Laat het beleid zich niet beperken tot regels, maar bespreek de manier waarop u media inzet. Kindmedia.nl biedt u informatie die u daar bij kan helpen.
  • Neem in het pedagogisch beleidsplan een alinea op over mediaopvoeding, en laat ouders zien hoe u media op een bewuste en actieve manier inzet.

Ontwikkelen

  • Zet media niet in als zoethoudertje, blijf ze zien als middel om kinderen te laten spelen en daarmee hun ontwikkeling te ondersteunen, náást boeken en speelgoed. Gebruik ze als startactiviteit, als verwerkingsactiviteit of als differentiatiemiddel. Zo biedt u kinderen een extra speelcontext waarmee u bijvoorbeeld woorden uit een thema weer gebruikt.
  • Een fysieke beleving heeft altijd de voorkeur boven een filmpje. Vraag u af wat de meerwaarde is van digitale beelden. Is het mogelijk om zelf met de kinderen naar zee te gaan? Dan heeft dat de voorkeur. Kunt u met een filmpje een wereld laten ontdekken die fysiek niet mogelijk is? De pedagogisch medewerker bepaalt hoe en wanneer het iets toevoegt aan de spelactiviteiten.
  • Het is de belangrijkste taak van pedagogisch medewerkers te zorgen dat kinderen zich optimaal ontwikkelen. Media kunnen daarbij een middel zijn, maar de pedagogisch medewerker activeert de ontwikkeling van kinderen door interactievaardigheden toe te passen.
  • School pedagogisch medewerkers. Kindmedia.nl geeft informatie over de inzet van media. Tijdens een training komt het media integreren in de werkwijze van de pedagogisch medewerker aan bod. De trainers leggen ook verbanden met vve-programma’s en projecten in de kinderopvang.

Omgeving

  • Het gedrag van de pedagogisch medewerker bepaalt mede hoe kinderen met media omgaan. Denk maar eens aan op de telefoon kijken tijdens eten of spelen, en op welke tijden en hoe lang de computer of televisie aanstaat. Geef het goede voorbeeld als u wilt dat kinderen een goede balans weten te vinden tussen digitaal en fysiek spel.
  • De verbinding met andere activiteiten speelt een belangrijke rol: door digitaal en fysiek spel af te wisselen ontwikkelen kinderen zich op verschillende manieren en op verschillende gebieden.
  • Gebruik de tablet vooral in een kleine kring. Vanwege het schermformaat, maar ook omdat het de interactiemogelijkheden vergroot. Zet de tablet op kijkhoogte en kijk zelf mee. Wilt u in een grotere groep kijken, zorg dan voor een groter scherm op kijkhoogte van de kinderen.

Signaleren

Media en jonge kinderen zijn een gevoelig onderwerp. Veel ouders, maar ook pedagogisch medewerkers zijn aanvankelijk tegen media inzetten in de kinderopvang. Ze maken zich zorgen dat kinderen niet meer voldoende (buiten)spelen. Praat er daarom samen met ouders over. Informeer hen over geschikte media voor jonge kinderen en het belang van goede begeleiding, en inspireer ze na te denken over mediaopvoeding binnen het gezin. Laat ouders zien hoe je eenvoudig en effectief een koppeling tussen digitaal en fysiek spel maakt. 

Voorbeeld Mokido 

Kinderdagverblijf Mokido in Moergestel (Humanitas) heeft sinds 2015 het keurmerk Wij spelen Digiwijs. De pedagogisch medewerkers zijn getraind in bewust en actief mediagebruik. Ze kennen de mogelijkheden van media, maar zijn ook kritisch over het gebruik. De winst zit in de koppeling tussen een digitale en fysieke activiteit, waardoor zij een thema gevarieerd aan bod laten komen. Het aanvullend gebruik van de iPad nemen ze mee in de activiteiten, waarbij ze nadenken over hoe ze de verbinding kunnen leggen.

Zandtaartjes maken

Op een regenachtige zomerochtend bedenken kinderen bijvoorbeeld wat ze nodig hebben om zandtaartjes te maken. Ze tekenen schepjes en emmers. Maar hoe maak je nu een zandtaart? Pedagogisch medewerker Myra haalt er een aflevering van ‘Het Zandkasteel’ bij. Sassa en Toto van het Zandkasteel maken ook zandtaartjes, hoe zouden zij dat doen? Samen bekijken ze de aflevering. Myra stelt een kijkvraag en reageert op rleacties van kinderen. De kinderen zijn actief en betrokken. Myra daagt de kinderen uit om zelf zandtaartjes te maken. Het is weer droog. Ze doen hun jassen aan en de kinderen gaan in de zandbak aan de slag. 

Meer informatie

Bij bibliotheken kunt u terecht voor meer informatie over geschikte digitale prentenboeken. 

Wilt u aan de slag met media, laat u dan ondersteunen door het trainersnetwerk Kind & Media waar verschillende bibliotheken zijn aangesloten. Of kijk voor scholingsmogelijkheden rond mediaopvoeding op Sardes.nl

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer