U bent hier

Werken aan hygiëne

Waarom aandacht voor hygiëne

Icoon hygiene, handen wassenOmdat het afweersysteem van kinderen volop in ontwikkeling is zijn kinderen een kwetsbare groep. Ze komen vaker in contact met allerlei ziekteverwekkers, via andere kinderen en doordat ze materialen en toiletten gezamenlijk gebruiken. Daartegen hebben ze nog geen weerstand opgebouwd. 

Onderzoek (GGD Groningen, 2014) toont aan dat in een omgeving van drie of meer kinderen het aantal infecties verdubbelt. Hygiënemaatregelen zijn noodzakelijk om (onnodige) overdracht van ziektekiemen tegen te gaan en schadelijke gevolgen tot een minimum te beperken. Infecties verspreiden zich ook wanneer er nog geen ziekteverschijnselen zichtbaar zijn. 

Tips: hygiëne

  • Oefen het handen wassen met de kinderen. 
  • Leer kinderen hoest- en niesdiscipline:
    - Hoest of nies niet in de richting van een ander. 
    - Draai het hoofd weg of buig het hoofd. 
    - Houd bij hoesten of niezen een papieren zakdoek, de hand of binnenkant van de elleboog voor de mond.
    - Was de handen na hoesten, niezen of neus afvegen.
  • Maak schoonmaakroosters. 
  • Wees alert op ziektesymptomen. 
  • Informeer ouders over het handen wassen oefenen en hoest- en niesdiscipline, zodat zij dat thuis ook met het kind oefenen. 
  • Informeer ouders over afspraken rondom ziekte.

Lees meer tips en informatie in het rapport Gezondheidsrisico’s in een kindercentrum of peuterspeelzaal van het Landelijk Centrum voor Hygiëne en Veiligheid (LCHV).

Aan de slag met hygiëne (beleid, ontwikkelen, omgeving, signaleren)

Omdat een kind infecties al kan verspreiden in de fase waarin het zelf nog geen ziekteverschijnselen vertoont, zijn goede hygiënemaatregelen noodzakelijk. In de kinderopvang vindt overdracht van ziektekiemen op verschillende manieren plaats:

  • Aërogeen: via de lucht in de groep. 
  • Via druppels: bijvoorbeeld bij niezen, hoesten, spugen of kwijlen. 
  • Bloed-bloed contact: bij bijt- of krabincidenten. 
  • Nauw onderling contact: bij spelen of andere activiteiten met nauw contact tussen kinderen onderling of tussen kinderen en medewerkers. Veelvuldig hand-mond contact kan ook zorgen voor overdracht van ziektekiemen.  
  • Voedsel en/of water: door besmette producten te eten en drinken. 
  • Dieren en/of materialen: via (huis)dieren op de groep of door contact met vuile materialen (speelgoed, handdoeken,  beddengoed, aankleedkussens, slabbetjes, mond- of vaatdoeken, verkleedkleren etc.).  

Het is verstandig dat u in grote lijnen de afspraken over hygiëne opneemt in het beleid. Daarbij is het belangrijk dat pedagogisch medewerkers kennis hebben over het effect van hygiëne op het gedrag en de ontwikkeling van kinderen. Daarnaast neemt u maatregelen om de omgeving zo schoon mogelijk te houden. Tot slot is het van belang dat u op tijd het verband tussen ziekteverschijnselen bij kinderen en een goede hygiëne signaleert. 
 

Beleid

In het beleid neemt u op:

  • Afspraken bij een ziek kind;
  • Afspraken bij een zieke medewerker;
  • Voorlichting over hygiënische maatregelen voor medewerkers;
  • Hoe en wanneer er schoongemaakt moet worden;
  • Hoe en wanneer er geventileerd moet worden.

Maak heldere afspraken. Blijf ouders en pedagogisch medewerkers bij elke relevante gelegenheid vertellen wat de afspraken zijn.
 

Ontwikkelen

U hebt een goed hygiënebeleid wanneer:

  • Pedagogisch medewerkers weten hoe ziekteverwekkers zich verspreiden. 
  • Elke medewerker op de hoogte is van goede handhygiëne en dit ook toepast. 
  • U passende voorlichting in huis hebt over handhygiëne voor de kinderen. 
  • U ouders informeert over afspraken die gaan over ziekte van hun kind. 
  • U ouders informeert over de verspreiding van ziekteverwekkers. 
  • U gebruik maakt van schoonmaakroosters voor zowel schoonmaak als ventilatie. 
  • Degenen die schoonmaken geïnstrueerd zijn.

Omgeving

Hygiëne betreft handen, lucht en materialen:

  • Zorg voor goede handhygiëne bij pedagogisch medewerkers en kinderen:
    - Was de handen met water en zeep.
    - Als handen zichtbaar vuil zijn. 
    - Na een toiletbezoek.
    - Voor en na het eten. 
    - Na schoonmaakwerkzaamheden.  
    - Na contact met dieren of mest. 
    - Na hoesten, niezen of het snuiten van de neus.
  • Gebruik voorbeeldpictogrammen voor handen wassen en hoest- en niesdiscipline.
  • Ventileren: doordat in slecht geventileerde ruimten de lucht veel ziekteverwekkers bevat, bestaat een verhoogde kans op infectieziekten. Ventileer ruimtes 24 uur per dag, lucht ze minimaal eenmaal per dag. Neem dit op in het schoonmaakrooster (wanneer, hoe en wie het doet).
  • Schoonmaken: besteed extra aandacht aan het reinigen van handcontactpunten, zoals kranen, lichtknopjes, deurkrukken en doorspoelknoppen. Overdracht van ziekteverwekkers gaat gemakkelijk via deze oppervlakken.  

Samenwerking met ouders:

  • Informeer ouders over handhygiëne en uw hoest- en niesdiscipline. Zo kunnen zij dit ook met de kinderen thuis oefenen.
  • Geef ouders informatie mee over hygiëne-afspraken.

Signaleren

  • Wees alert op ziekteverschijnselen. 
  • Wees alert op gedragsverandering bij kinderen, dit kan veroorzaakt worden door ziekte. 
  • In principe is bij ziekte de ouder degene die de huisarts inschakelt. Schakel als pedagogisch medewerker alleen een arts in als er acuut gevaar dreigt. 
  • Als een kind een besmettelijke ziekte heeft, dienen ouders dit te melden. 
  • Meld bij de GGD als een kind een besmettelijke ziekte heeft, dit kan alleen met toestemming van de ouders. Zie voor details rapport Gezondheidsrisico’s in een kindercentrum of peuterspeelzaal (par. 3.1.3 tot en met 3.1.5).

Afbeelding KIDDI-appKIDDI-app

Mag een kind met ‘krentenbaard’ naar het kinderdagverblijf? En hoe voorkom je dan dat andere kinderen en leidsters ziek worden? Medewerkers van de kinderopvang kunnen dat opzoeken in de KIDDI-app. De KIDDI-app bevat informatie over infectieziekten en hygiënerichtlijnen voor kindercentra, peuterspeelzalen en buitenschoolse opvangorganisaties. De app is een samenwerking van GGD, Hogeschool Arnhem en Nijmegen en RIVM. Download (gratis) in Apple Store of Play Store. 

Meer informatie

Informeer naar mogelijkheden voor ondersteuning bij uw regionale GGD.

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer