U bent hier

Werken aan groen

Waarom aandacht voor groen?

Icoon groen met boomEen kinderopvang die aandacht besteed aan natuurbeleving bevordert een gezonde evenwichtige ontwikkeling van kinderen. De natuur zorgt voor afwisseling, voor uitdagingen die per uur, dag en seizoen wisselen. Natuur daagt ook uit tot bewegen en is daarmee een rem op overgewicht. Verder heeft natuur heeft een rustgevende werking op kinderen. Pedagogisch medewerkers merken dat kinderen minder ruzie maken in een groene omgeving en dat ze gevarieerder en geconcentreerder spelen. Met natuurbeleving onderscheidt een organisatie of locatie zich van andere aanbieders. 

De Lange Keizer en groen

Groen speelt al jaren een belangrijke rol bij Kinderopvang De Lange Keizer in Delft. Start voor de stimulering van de groene kinderopvang vormde een studiedag voor medewerkers. De Lange Keizer heeft een groencoach aangesteld, die de locaties op weg helpt rond natuurbeleving. De Lange Keizer gaf via een afgeschermd deel van de site haar medewerkers uitgebreide informatie over natuuractiviteiten.

Tips: werken aan groen

Begin met eenvoudige activiteiten. Pluk samen met de kinderen munt die u hebt laten groeien en maak daar thee van. Een kinderopvang die speciaal in het bos zit om daar groene kinderopvang te kunnen bieden, is het andere uiterste. 
 

Slakkenhotel

In een Slakkenhotel bewonderen en verzorgen kinderen zelfgevonden slakken. Dat doen ze een aantal dagen.

Nodig: een terrarium, aarde, bladeren/takjes, rauwe groente/appel en een plantenspuit.

Het hotel inrichten en de gasten verzorgen doet u zo:

  • Vul het terrarium met aarde.  
  • Leg er bladeren en takjes op.
  • Plaats de slakken in het hotel.  
  • Voer ze met rauwe groente/appel.
  • Geef ze elke dag vers voedsel.
  • Bevochtig het hotel dagelijks met de plantenspuit.  
  • Verschoon het hotel na een paar dagen.

Breng de bewoners na maximaal een week terug naar hun vindplaats.
 

Tuin

Een goede natuurtuin bestaat uit ruimtes waar kinderen verschillende dingen kunnen doen. Hoe u die ruimtes indeelt is de basis van een succesvolle tuin. Deskundige ontwerpers kunnen u daarbij helpen. Die vindt u onder andere Springzaad.nl. Daar staat ook een handig plan van aanpak.

Richtlijnen groen

Natuurbeleving is een belangrijk onderdeel van de praktijk van de kinderopvang. Ook het pedagogisch kader besteedt een hoofdstuk aan natuur en fysieke omgeving.

Aan de slag met groen (beleid, ontwikkelen, omgeving, signaleren)

Om iedereen zich bewust te laten worden van de visie op natuurbeleving is verankering in beleid noodzakelijk. Dan wordt het zichtbaar en voelbaar. Verankering is ook het uitgangspunt voor de kennis over en het om kunnen gaan met de pedagogische effecten van natuurbeleving. Uiteraard speelt de omgeving van het kinderopvangorganisatie daarbij een grote rol. Tot slot is het signaleren van risico’s en uitdagingen die natuurbeleving met zich meebrengt op zich al een uitdaging.
 

Beleid

  • Succesvoorwaarde voor natuurbeleving in de kinderopvang is verankering van natuurbeleving in de visie en missie van de organisatie. Van daaruit maakt u de vertaling naar de uitvoering van het beleid. Natuurbeleving kan een plek krijgen op verschillende terreinen:
  • Pedagogisch beleid (wat betekent het voor de ontwikkeling en het begeleiden van kinderen).
  • Personeelsbeleid (wat betekent het voor de motivatie, kennis en vaardigheden van het personeel).  
  • Communicatiebeleid (hoe weten we van elkaar wat we willen en doen).
  • Huisvestingsbeleid (welke maatregelen zijn nodig voor natuurbeleid). 
  • Investeringsbeleid (wat betekent dat voor ons budget of voor acties naar vrijwilligers). 

Bij groen beleid ontwikkelen is van belang:

  • Een duidelijke visie: formuleer met iedereen uit de organisatie een breed gedragen visie op natuurbeleving en communiceer die naar alle betrokkenen, inclusief de ouders. Vraag zo nodig ondersteuning van experts in natuurbeleving. 
  • Een natuurminnende houding kweken en versterken bij pedagogisch medewerkers. Diverse kinderopvangorganisaties hebben goede ervaringen met het opleiden van pedagogisch medewerkers als ‘natuurambassadeurs’. Binnen de organisatie vervullen zij de rol van inspirator, aanjager en kwaliteitsbewaker.
  • ​Draagvlak bij het management: medewerkers hebben commitment van managers nodig. Die zorgen ervoor dat het thema regelmatig op de agenda komt. Pas dan kunnen pedagogisch medewerkers natuurbeleving goed vormgeven en de communicatie met ouders optimaliseren. 

Ontwikkelen

  • Veel kinderopvangorganisaties gaan uit van een pedagogische benadering rond kindvolgend werken, gebaseerd op de ideeën van Loris Malaguzzi uit het Italiaanse Reggio Emilia. In de kinderopvang houdt dat in dat u in een natuurrijke omgeving inspeelt op de behoeftes van kinderen: ontdekkingen, grenzen verkennen, verzamelen, bouwen en fantasiespel.
  • De natuur heeft allereerst een uitdagend effect op de ontwikkeling van het kind. Naast dat de motorische ontwikkeling gestimuleerd wordt, hebben buitenruimte-activiteiten ook een positief effect op de zintuiglijke, cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling. De natuur daagt uit en is tegelijkertijd rustgevend. Op bijvoorbeeld overprikkelde kinderen heeft de natuur een positief effect. Tot slot ontstaat er ook een grotere betrokkenheid bij de natuur.
  • De buitenruimte levert zelf al veel ingrediënten voor natuuractiviteiten. Daarnaast bestaan er tientallen natuurbelevingsprogramma’s met activiteiten voor jonge kinderen die kunt u gebruiken, bijvoorbeeld Groengelinkt.nl. Lokale organisaties en verenigingen zijn vaak bereid om een activiteit te verzorgen. Bij het NME-centrum kunt u materialen lenen.

Omgeving

  • Een natuurrijke omgeving is een belangrijke basis om aan groene kinderopvang te werken. Voor kinderen betekent dat een open, verrassende en veelvormige omgeving waarin ze allerlei aspecten van natuur kunnen horen en zien, ruiken, voelen en proeven.
  • In de buurt van de kinderopvang is meestal meer natuur te vinden dan u denkt: een parkje, een dierenweide, een buurtmoestuin, etc. Het vraagt wat organisatie om op pad te gaan, maar het betaalt zich terug in natuurervaringen bij de kinderen.
  • Groene kinderopvang laat zich leiden door de mogelijkheden van de natuur. U kunt gespecialiseerde ontwerpers raadplegen om de mogelijkheden te bekijken. Zij kunnen voorbeelden laten zien. Verder zijn er speciaal opgeleide IVN-vrijwilligers die natuuractiviteiten verzorgen en daarbij gebruikmaken van de natuur in de buitenruimte of de omgeving van uw locatie. Dat zorgt voor belevingsvolle ervaringen voor kinderen én het is inspirerend voor pedagogisch medewerkers.

Signaleren

Veiligheid staat soms op gespannen voet met het belang van natuurbeleving voor de ontwikkeling van het kind. U maakt voortdurend afwegingen tussen ontdekkend leren enerzijds en veiligheid anderzijds. Er is geen eenduidig antwoord voor dit dilemma, iedere situatie is anders. Bespreek samen met het team, vanuit de visie op natuurbeleving wanneer u ingrijpt of bijstuurt en wanneer niet. 

SKSG Kinderopvang (Groningen)

In een ontwikkelingstraject heeft SKSG Kinderopvang onder andere interne keurmerken vastgesteld voor natuurlocaties. Vooral bso-locaties zijn daarmee aan de slag gegaan. Er is ook een profiel van ‘de natuurmedewerker’ opgesteld. Dat profiel beschrijft wat een pedagogisch medewerker op een natuurlocatie in huis moet hebben. De basis daarvoor is voor elke locatie een visie op natuurbeleving, samen met een uitgebreide handreiking.

Meer informatie

  • Groeneschoolpleinen.nl: Stappenplan om een groene buitenruimte te creëren
  • Modderdag.nl: spelen in de natuur waarbij je vies mag worden
  • Groencement.nl: netwerk van professionals dat kinderen en natuur verbindt, vooral gericht op kinderopvang

Kijk voor mogelijkheden voor ondersteuning, advies, training en workshops en voor de jaarlijkse conferentie Kind & Natuur op Ivn.nl/kinderopvang. Of ga direct naar Winkel.ivn.nl

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer