U bent hier

Werken aan bewegen

Waarom aandacht voor bewegen

Icoon bewegen twee kindjes met balVoldoende en spelenderwijs bewegen is belangrijk voor de ontwikkeling van jonge kinderen. Op jonge leeftijd gezond beweeggedrag aanleren is makkelijker dan op latere leeftijd ongezonde gewoontes afleren.

Kinderen bewegen tegenwoordig minder dan vroeger. Zo blijkt uit observationeel onderzoek dat er veel inactiviteit is bij 0-4 jarigen in de Nederlandse kinderopvang (Gubbels et al, 2012). Bovendien lijkt een kwart van de 0-4 jarigen in de winter niet dagelijks buiten te komen (Boere-Boonekamp et al, 2008).

Genoeg bewegen en het ontmoedigen van langdurig zitten, op jonge leeftijd, draagt juist bij aan bijvoorbeeld motorische, persoonlijke, sociale en emotionele vaardigheden aanleren, bot- en spierontwikkeling, hersenontwikkeling en preventie van overgewicht (Runhaar et al, 2010).   

In de praktijk zie ik dat jonge kinderen graag en veel willen bewegen. Kinderen die vrij kunnen bewegen en ontdekken, zijn vrolijk en gaan op zoek naar hun eigen mogelijkheden. Veel mogen bewegen en spelen is voor kinderen een cadeautje! Daarom is het belangrijk dat u als professional hen deze kans biedt.

Yrsa Wagemaker | Huis voor Beweging

Tips: bewegen

Zo bevordert u dat jonge kinderen meer bewegen:

  • Geef als pedagogisch medewerkers het goede voorbeeld door veel te bewegen en zelf mee te doen, bij spelletjes, buiten spelen en dansen op muziek. Laat zien hoe leuk bewegen is. Door een oprechte en enthousiaste houding zien en voelen kinderen dat jullie samen iets leuks gaan doen en dat u er voor ze bent.
  • Laat baby’s vrij bewegen en leg ze regelmatig op hun buik. Zo legt u de basis voor een goede motorische ontwikkeling.
  • Variatie van omgeving (box, speelkleed, aankleedkussen, op de arm) daagt een kind uit om te gaan spelen in buikligging.
  • Daag een dreumes uit om kruipend op ontdekkingstocht te gaan. Bouw bijvoorbeeld een hindernisbaan met stoelen waar een dreumes onderdoor en achterlangs kan kruipen. U kunt ook een tent van de stoelen maken waar hij/zij in en uit kan kruipen.
  • Laat een peuter lopen, fietsen met zijwieltjes, rennen, dansen, springen, klimmen, klauteren, kruipen en stoeien. Een peuter beweegt namelijk nog met het hele lichaam.
  • Zet baby’s zo min mogelijk in wipstoeltjes of kinderstoelen, laat ze zoveel mogelijk vrij bewegen en spelen.
  • Leer dreumesen en peuters (begeleid) zelf de trap op en af lopen, zo leren ze spelenderwijs.
  • Doe beweegspelletjes. Die hebben ook een sociale functie: contact leggen, samen spelen, ruzie maken en teleurstellingen verwerken. Kijk voor beweegspelletjes op Huisvoorbeweging.nl.
  • Speel veel buiten. In en met de natuur spelen en bewegen bevordert persoonlijke ontwikkeling, de gezondheid, creativiteit en samenspel.
  • Integreer bewegen in de dagelijkse routines. Denk daarbij ook aan bewegen integreren in liedjes en rijmpjes. Zet daarnaast ook in op langere beweegmomenten.
  • Plan dagelijks een uurtje bewegen in of verschillende beweegmomenten op een dag en in een week. Bijvoorbeeld: pedagogisch medewerkers organiseren minimaal twee keer per week buiten beweegspelletjes

Aan de slag met bewegen (beleid, ontwikkelen, omgeving, signaleren)

Beleid

Om te zorgen dat kinderen meer bewegen, neemt u daarover uitgangspunten op in het beleid.

  • Leg in uw beleid vast dat kinderen minimaal een uur per dag buiten zijn, ook als het regent of waait. En dat er voldoende uitnodigende beweegactiviteiten en materialen zijn en dat de pedagogisch medewerkers voldoende ideeën hebben om met de kinderen samen aan de gang te gaan.
  • Zet bewegen als vast bespreekpunt op de agenda en integreer het in het weekprogramma.
  • Neem contact op met de buurtsportcoach en zoek samenwerking met sportverenigingen en beweegaanbieders in de buurt om gezamenlijk bewegen te stimuleren.
  • Kijk naar een passende erkende activiteit om bewegen te stimuleren. Dat zijn activiteiten, die getoetst en van goede kwaliteit zijn, goed uitvoerbaar in de praktijk en ze bieden een grotere kans op effect. Voorbeelden zijn: Lekker Fit! kinderdagverblijf, Peuterspel, Beweegkriebels, Eetplezier en Beweegkriebels ouderworkshop, Beweegdiploma, Beweeg Wijs en B-Fit. Kijk voor meer informatie in het overzicht op Netwerkinbeweging.nl.
  • Profileer u als kinderdagverblijf met het thema bewegen. Niet alleen kinderen, maar ook hun ouders vinden bewegen belangrijk en leuk.  

Ontwikkelen

Pedagogisch medewerkers hebben invloed op hoeveel kinderen bewegen door voorbeeldgedrag en betrokkenheid bij activiteiten (Gubbels et al, 2010). Het is belangrijk dat zij weten wat bewegen betekent voor de ontwikkeling van een kind en hoe zij daaraan kunnen bijdragen.

  • Geef pedagogisch medewerkers bijscholing over bewegen. Zorg dat ze voldoende ideeën en handvatten hebben om bewegen echt onderdeel te maken van de dag. Zorg ervoor dat medewerkers beweegactiviteiten aanbieden zelf ook leuk vinden, want dan worden kinderen ook enthousiast. Kijk voor een voorbeeld hoe u dat doet naar Beweegkriebels.
  • Om te zorgen dat kinderen in de kinderopvang meer spelenderwijs bewegen en zich kunnen ontwikkelen zijn er allerlei activiteiten voorhanden. Kijk in het overzicht op Netwerkinbeweging.nl.

Ontwikkeltips

  • Beweeg als pedagogisch medewerker mee bij het dansen (zet muziek aan!) en maak bewegingen bij (tik)spelletjes en verhaaltjes vertellen.
  • Door een baby regelmatig even op de buik te leggen als hij wakker is, leert hij zijn hoofdje op te tillen. Ligt de baby niet graag op zijn buik? Probeer het dan door hem met de armpjes over een opgerolde handdoek te leggen.
  • Realiseert u zich dat kinderen leren door vallen en opstaan. Peuters willen graag dingen uitproberen en klimmen en klauteren horen daarbij. Af en toe een misstap is niet erg. Blijf wel altijd in de buurt om in te grijpen als het verkeerd dreigt te gaan.
  • U kunt online Beweegkriebels speelkaarten bestellen. Dat zijn kaarten met beweegspelletjes voor binnen en buiten.  

Omgeving

De sociale en fysieke omgeving bepaalt het beweeggedrag van jonge kinderen. Ouders vervullen een belangrijke voorbeeldfunctie en de inrichting van de binnen- en buitenruimte, en het speelmateriaal hebben veel invloed op de activiteit van 0-4 jarigen (Gubbels e.a., 2012).

  • Creëer een sfeer en omgeving (tijd en ruimte) die kinderen stimuleren te bewegen, spelen en ontdekken. Zorg voor voldoende, veilige maar uitdagende speelruimte en –materialen, zowel binnen als buiten en benut ze. Denk ook aan een open ruimte waar kinderen spontaan kunnen rennen en spelen.
  • Benut ook geschikte beweegplekken in de buurt (park, bos, grasveld, kinderboerderij, speeltuin en sportvereniging). Loop met kinderen in gekleurde veiligheidshesjes door de wijk.
  • Attendeer ouders op het belang van bewegen. Spreek tijdens een oudergesprek over bewegen, hang informatieve posters op en verzorg ouderworkshops. Kijk voor meer tips, brochures en stappenplannen op Allesoversport.nl
  • Betrek ouders door ze te vertellen hoe hun kind heeft bewogen gedurende de dag en hoe hij/ zij dat heeft ervaren. Geef eventueel concrete suggesties voor thuis. Er bestaan ook specifieke workshops en materialen om ouders meer te betrekken:

Signaleren

Pedagogisch medewerkers zijn experts rond de ontwikkeling van kinderen en kunnen een belangrijke signaalfunctie vervullen bij achterstanden in bewegen of de motorische ontwikkeling van kinderen. Door in een vroeg stadium problemen of afwijkingen te erkennen en herkennen, kunt u na doorverwijzing ernstigere problemen voorkomen.

  • Spreek bij een vermoeden van bewegings- of motorische achterstand met een collega en leidinggevende en vervolgens met de ouders.
  • Zorg voor samenwerking met een kinderfysiotherapeut. Vraag hem advies als u motorische afwijkingen en/of beweegachterstanden bij een kind constateert. Geef het adres door aan ouders. Andere mogelijkheid: laat de fysiotherapeut een ouderavond verzorgen of een keer meekijken op de groep.
  • Bekijk bij een lichte motorische achterstand samen met ouders hoe zij hun kind meer kunnen laten bewegen of zelf meer met hun kind kunnen bewegen. Laat bij een vermoeden van een ernstige afwijking ouders contact opnemen met een arts of verpleegkundige bij het consultatiebureau. 

Voorbeeld Guppiesport in Veghel

Turnvereniging Educa in Veghel organiseert guppiesport op Kinderdagdagverblijf ’t Kroontje in Veghel. Alle grondvormen van bewegen komen aan bod. 

Portretfoto Jan Maarten Dank‘Voorleven is belangrijk. Voor de kinderen, maar ook als collega’s onderling. Bijvoorbeeld met bewegen. De gêne vervalt als collega’s ook mee springen en dansen', aldus Jan Maarten, die zelf een levend voorbeeld van voorleven is. Hij is veel afgevallen en inmiddels dol op sport: 'Ik heb een paar collega’s zo ver gekregen dat we samen de kwart marathon van Rotterdam meelopen.'

Jan Maarten Dank | clustermanager bij kindeRdam

Meer informatie

  • Allesoversport.nl: artikel Spelenderwijs bewegen met de allerkleinsten. 
  • Raadpleeg landelijke en lokale initiatieven die bewegen bij 0-4 jarigen stimuleren, zoals Kinderen Sportief op Gewicht: een regeling voor kinderen van 0-18 met (risico op) overgewicht. 

​Informeer naar mogelijkheden voor ondersteuning bij uw regionale GGD

Mail voor antwoord op vragen rond bewegen naar info@kcsport.nl

Ook gevonden

Afdrukken:

Via printer